English
Tư vấn nội dung
Trong thực tế, rất nhiều trường hợp người mất không để lại di chúc, dẫn đến việc chia di sản thừa kế gặp nhiều khó khăn, mâu thuẫn giữa các thành viên trong gia đình. Vậy nếu không có di chúc thì chia thừa kế thế nào, ai được quyền hưởng di sản, và làm sao để giải quyết tranh chấp thừa kế một cách hợp pháp và hiệu quả?
Cùng Lexconsult & Cộng sự tìm hiểu quy định pháp luật mới nhất về thừa kế theo pháp luật, và các bước xử lý tranh chấp thừa kế khi không có di chúc trong bài viết sau.
1. Căn cứ chia thừa kế khi không có di chúc
Theo Điều 650 Bộ luật Dân sự 2015, trong trường hợp người để lại tài sản không có di chúc, thì di sản sẽ được chia theo quy định của pháp luật (gọi là thừa kế theo pháp luật).
Các trường hợp áp dụng thừa kế theo pháp luật bao gồm:
– Không có di chúc;
– Di chúc không hợp pháp;
– Những người thừa kế theo di chúc chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; cơ quan, tổ chức được hưởng thừa kế theo di chúc không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế;
– Những người được chỉ định làm người thừa kế theo di chúc mà không có quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
Thừa kế theo pháp luật cũng được áp dụng đối với các phần di sản sau đây:
– Phần di sản không được định đoạt trong di chúc;
– Phần di sản có liên quan đến phần của di chúc không có hiệu lực pháp luật;
– Phần di sản có liên quan đến người được thừa kế theo di chúc nhưng họ không có quyền hưởng di sản, từ chối nhận di sản, chết trước hoặc chết cùng thời điểm với người lập di chúc; liên quan đến cơ quan, tổ chức được hưởng di sản theo di chúc, nhưng không còn tồn tại vào thời điểm mở thừa kế.
2. Thừa kế theo hàng – Ai được chia và tỉ lệ thế nào?
Căn cứ pháp lý: Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:
– Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;
– Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;
– Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.
Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.
Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.
3. Những tranh chấp thường gặp khi chia thừa kế không có di chúc
Việc chia thừa kế theo pháp luật tưởng như rõ ràng, nhưng trên thực tế lại phát sinh rất nhiều tranh chấp, bao gồm:
– Mâu thuẫn giữa anh chị em ruột: về cách định giá tài sản, quyền quản lý di sản…
– Tranh chấp với con riêng, con nuôi: Có được chia phần di sản hay không, có chứng minh được quan hệ huyết thống hoặc nuôi dưỡng hợp pháp không?
– Tranh chấp nhà đất không có sổ đỏ đứng tên người mất: Vấn đề chứng minh quyền sở hữu để được chia.
– Xung đột giữa vợ/chồng sau và con riêng của người mất: Tranh giành quyền sở hữu nhà, đất, tài sản cá nhân…
4. Cách giải quyết tranh chấp thừa kế không có di chúc
Tùy tình huống, người thừa kế có thể lựa chọn một trong các cách xử lý sau:
– Thỏa thuận phân chia di sản: Các đồng thừa kế lập văn bản thỏa thuận phân chia di sản thừa kế (có thể công chứng hoặc chứng thực tại UBND) để chia tài sản mà không cần ra tòa.
– Hòa giải tại UBND cấp xã/phường: Nếu có mâu thuẫn nhưng chưa đến mức kiện tụng, các bên có thể đề nghị chính quyền địa phương tổ chức hòa giải tranh chấp di sản.
– Khởi kiện tại Tòa án: Trong trường hợp không thể tự thỏa thuận, người thừa kế có thể: Khởi kiện yêu cầu chia thừa kế theo pháp luật; yêu cầu xác định quyền thừa kế, huỷ văn bản phân chia sai trái, hoặc tranh chấp quyền sử dụng đất trong thừa kế.
5. Tư vấn từ luật sư: Những lưu ý khi chia thừa kế không có di chúc
– Xác minh đầy đủ người thuộc hàng thừa kế – bao gồm con riêng, con nuôi.
– Làm rõ tài sản chung – riêng, tránh nhầm lẫn tài sản của vợ/chồng, con cái.
– Chuẩn bị giấy tờ chứng minh quyền sử dụng tài sản: Giấy chứng nhận QSDĐ, hợp đồng mua bán, di chúc cũ (nếu có)…
– Tham khảo ý kiến luật sư thừa kế trước khi lập thỏa thuận hoặc khởi kiện để đảm bảo quyền lợi hợp pháp.
Như vậy, khi không có di chúc, việc chia thừa kế theo pháp luật cần được tiến hành cẩn trọng, đúng quy định và đầy đủ người thừa kế để tránh phát sinh tranh chấp sau này, nếu mâu thuẫn đã xảy ra, việc tư vấn pháp lý và giải quyết thông qua hòa giải hoặc Tòa án là giải pháp hiệu quả giúp bảo vệ quyền lợi hợp pháp cho các bên liên quan.
Công ty Luật TNHH Lexconsult & Cộng sự với kinh nghiệm xử lý nhiều vụ việc về tranh chấp thừa kế, chia di sản, xác nhận hàng thừa kế, luôn sẵn sàng đồng hành và hỗ trợ bạn từ bước tư vấn ban đầu cho đến khi giải quyết trọn vẹn vụ việc.
