English
Tư vấn nội dung
Trong bối cảnh Việt Nam đẩy mạnh chính sách thuế theo hướng quản lý minh bạch, điều tiết hành vi tiêu dùng và tăng nguồn thu bền vững cho ngân sách, việc Quốc hội chính thức thông qua Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) vào ngày 14/6/2025 đã đánh dấu một bước chuyển quan trọng trong chính sách thuế gián thu.
Đáng chú ý, Luật mới không chỉ đơn thuần điều chỉnh thuế suất đối với các nhóm hàng hóa đặc biệt như bia, rượu, thuốc lá, mà còn mở rộng diện chịu thuế, bổ sung các quy định mới về thuế tuyệt đối, thay đổi căn cứ tính thuế và xây dựng lộ trình tăng thuế kéo dài đến năm 2031.
Những thay đổi này sẽ ảnh hưởng sâu rộng đến hoạt động của các doanh nghiệp sản xuất, nhập khẩu, phân phối trong nhiều ngành, đặc biệt là thực phẩm – đồ uống – tiêu dùng nhanh và thiết bị dân dụng. Vì vậy, việc nắm bắt kịp thời các quy định pháp lý mới, phân tích tác động tài chính, chủ động điều chỉnh chiến lược sản phẩm và cấu trúc thuế trở thành yêu cầu cấp thiết với mọi doanh nghiệp.
Trong bài viết dưới đây, Lexconsult & Cộng sự sẽ cung cấp góc nhìn cập nhật, phân tích các điểm thay đổi đáng chú ý và tư vấn giải pháp ứng phó phù hợp – giúp doanh nghiệp không chỉ tuân thủ pháp luật, mà còn tận dụng chính sách để tối ưu vận hành và phát triển bền vững trong giai đoạn 2026–2031.
1. Những điểm nổi bật trong Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt sửa đổi 2025
1.1. Đánh thuế nước giải khát có đường – Lộ trình cụ thể đến 2028
Theo quy định mới, các loại nước giải khát có đường (trên 5g/100ml) sẽ bắt đầu chịu thuế tiêu thụ đặc biệt 8% từ ngày 01/01/2027 và tăng lên 10% từ 01/01/2028. Các sản phẩm không chịu thuế bao gồm:
– Nước khoáng thiên nhiên, nước uống đóng chai;
– Nước trái cây nguyên chất, mật rau quả;
– Sữa và sản phẩm từ sữa;
– Đồ uống dinh dưỡng chuyên biệt.
Doanh nghiệp sản xuất đồ uống cần rà soát công thức sản phẩm, cân nhắc chiến lược thay đổi hàm lượng đường hoặc cải tiến sản phẩm nhằm giảm thiểu gánh nặng thuế và duy trì sức cạnh tranh.
1.2. Tăng thuế đối với rượu, bia theo lộ trình
– Rượu ≥ 20 độ: chịu thuế 65% từ ngày 01/01/2026, tăng thêm 5% mỗi năm trong giai đoạn 2027 – 2030 và đạt mức thuế 90% từ đầu năm 2031;
– Rượu < 20 độ: chịu thuế tiêu thụ đặc biệt 35% từ 01/01/2026, tăng thêm 5% mỗi năm trong 4 năm kế tiếp và lên 60% từ đầu năm 2031;
– Bia: chịu thuế 65% từ ngày 01/01/2026, và tăng dần lên 90% vào năm 2031.
Lộ trình này tạo áp lực lớn cho ngành đồ uống có cồn, đặc biệt là các doanh nghiệp nội địa có quy mô vừa và nhỏ.
1.3. Thuế tuyệt đối cho thuốc lá
– Thuốc lá điếu: 2.000đ/bao từ ngày 01/01/2027, tăng dần lên 1.000 đồng vào năm 2031;
– Xì gà: 20.000đ/điếu từ 01/01/2027 tăng lên 100.000đ vào năm 2031;
– Thuốc lào, thuốc lá sợi: từ 20.000đ/100g hoặc 20.000đ/100ml và tăng lên đến 100.000đ vào năm 2031.
Cơ chế thuế tuyệt đối được kỳ vọng siết chặt quản lý, đồng thời khuyến khích hành vi tiêu dùng có trách nhiệm.
1.4. Điều hòa công suất lớn thuộc diện chịu thuế
Máy điều hòa công suất từ trên 24.000 BTU đến 90.000 BTU sẽ là đối tượng chịu thuế tiêu thụ đặc biệt. Các thiết bị ngoài phạm vi này không chịu thuế.
2. Cơ sở pháp lý và tác động đối với doanh nghiệp
2.1. Cơ sở pháp lý
Luật Thuế Tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) được Quốc hội khóa XV thông qua ngày 14/6/2025, tại kỳ họp thứ 9, với tỷ lệ tán thành 93,72%. Luật này thay thế và bổ sung các quy định tại Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt hiện hành, có hiệu lực thi hành theo lộ trình cụ thể từ năm 2026 đến 2031.
Dự thảo cuối cùng của Luật gồm 4 chương và 12 điều, trong đó quy định rõ:
– Đối tượng chịu thuế: Bổ sung nhóm hàng hóa – dịch vụ mới như nước giải khát có đường, điều hòa công suất lớn…
– Đối tượng không chịu thuế: Như sữa, nước khoáng tự nhiên, thực phẩm dạng lỏng dinh dưỡng, cacao, v.v.
– Người nộp thuế: Là tổ chức, cá nhân sản xuất, nhập khẩu hàng hóa – dịch vụ thuộc diện chịu thuế.
– Căn cứ tính thuế: Bao gồm giá tính thuế và thuế suất (thuế suất tỷ lệ hoặc thuế tuyệt đối).
– Lộ trình thuế suất và mức thuế tuyệt đối: Được quy định rõ theo từng năm đối với nhóm hàng hóa cụ thể như rượu, bia, thuốc lá.
– Các quy định về khấu trừ, hoàn thuế và miễn giảm thuế: Được chỉnh lý kỹ lưỡng để tạo cơ chế minh bạch, công bằng hơn cho doanh nghiệp.
Các căn cứ pháp lý liên quan khác đi kèm gồm:
– Luật Quản lý thuế 2019;
– Luật Doanh nghiệp 2020;
– Luật Thuế giá trị gia tăng, Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, và các văn bản hướng dẫn thi hành do Bộ Tài chính ban hành.
2.2. Tác động đối với doanh nghiệp
– Tăng chi phí sản xuất, ảnh hưởng giá thành và sức mua:
Với việc mở rộng phạm vi áp thuế và điều chỉnh tăng thuế suất theo lộ trình, đặc biệt với nhóm sản phẩm đồ uống có đường, rượu, bia và thuốc lá, doanh nghiệp trong các ngành này sẽ phải đối mặt với áp lực lớn về chi phí. Khi thuế suất tăng, chi phí sản xuất và phân phối cũng đội lên, buộc doanh nghiệp phải cân nhắc điều chỉnh giá bán.
Điều này có thể khiến sức mua giảm, đặc biệt ở nhóm khách hàng nhạy cảm về giá, kéo theo nguy cơ sụt giảm doanh thu nếu không có chiến lược ứng phó phù hợp.
– Tái cấu trúc thị trường và thay đổi xu hướng tiêu dùng:
Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) không chỉ mang tính chất điều tiết tài chính mà còn định hướng tiêu dùng theo hướng lành mạnh hơn. Người tiêu dùng có xu hướng chuyển dịch sang các sản phẩm không chịu thuế, ít đường, thân thiện với sức khỏe.
Doanh nghiệp nếu không nhanh chóng tái cơ cấu danh mục sản phẩm sẽ có nguy cơ bị thị trường bỏ lại phía sau. Điều này đặc biệt quan trọng trong ngành đồ uống, thực phẩm nhanh và hàng tiêu dùng.
– Gia tăng rủi ro pháp lý và áp lực tuân thủ thuế:
Với việc bổ sung nhiều quy định mới liên quan đến hoàn thuế, khấu trừ và lộ trình tăng thuế suất, doanh nghiệp cần tăng cường quản trị thuế để đảm bảo tuân thủ pháp luật.
Những sai sót trong kê khai hoặc hiểu sai phạm vi hàng hóa chịu thuế có thể dẫn đến bị truy thu, phạt chậm nộp hoặc thậm chí bị xử lý hành chính. Điều này tạo thêm áp lực vận hành và yêu cầu cao hơn trong công tác kế toán – tài chính – pháp chế nội bộ.
3. Giải pháp đề xuất cho doanh nghiệp
3.1. Chủ động rà soát và phân loại sản phẩm theo quy định mới
Trước những thay đổi lớn từ Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), doanh nghiệp cần sớm xây dựng một chiến lược pháp lý nội bộ bài bản để đảm bảo tuân thủ và tối ưu chi phí thuế. Việc rà soát lại danh mục sản phẩm, phân loại chính xác các mặt hàng chịu thuế theo quy định mới, đồng thời cập nhật quy trình kê khai, khấu trừ và hoàn thuế sẽ giúp doanh nghiệp tránh sai sót, rủi ro truy thu hoặc xử phạt.
Ngoài ra, doanh nghiệp nên có sự phối hợp thường xuyên với bộ phận pháp chế hoặc đối tác tư vấn luật chuyên về thuế để theo dõi sát các hướng dẫn thi hành và kịp thời điều chỉnh chính sách nội bộ.
3.2. Thiết kế chiến lược giá và tài chính theo lộ trình thuế
Từ năm 2026 đến 2031, nhiều mặt hàng như bia, rượu, thuốc lá sẽ chịu mức thuế suất hoặc thuế tuyệt đối gia tăng theo từng năm. Doanh nghiệp cần lập kế hoạch tài chính trung – dài hạn để phân tích tác động thuế cụ thể đến giá thành, lợi nhuận, và dòng tiền.
Một số giải pháp thực tiễn gồm: xây dựng quỹ dự phòng thuế, điều chỉnh chính sách giá bán, thương lượng điều khoản thanh toán với nhà cung ứng, hoặc chuyển dịch tỉ trọng doanh thu từ các sản phẩm không bị áp thuế cao. Việc chuẩn bị kỹ càng từ sớm sẽ giúp doanh nghiệp duy trì hoạt động ổn định trong suốt giai đoạn chuyển tiếp.
Đồng thời, chiến lược marketing và định vị sản phẩm cũng cần được cập nhật để phù hợp với thị trường sau khi thuế suất tăng – tránh ảnh hưởng đến sức mua.
3.3. Tái cấu trúc sản phẩm và chiến lược thị trường theo hướng phù hợp chính sách
Trong bối cảnh các sản phẩm nước giải khát có đường, rượu, bia và thuốc lá bị áp thuế cao theo lộ trình, doanh nghiệp cần đẩy mạnh hoạt động nghiên cứu và phát triển (R&D) các dòng sản phẩm thay thế – chẳng hạn như nước uống không đường, thực phẩm chức năng, sản phẩm lành mạnh hoặc có yếu tố “xanh”.
Bên cạnh đó, cần định vị lại thị trường mục tiêu, ưu tiên nhóm khách hàng có mức chi trả cao, ưa chuộng sản phẩm chất lượng và thân thiện với sức khỏe. Sự chuyển hướng này không chỉ giúp doanh nghiệp giảm thiểu tác động từ thuế mà còn bắt kịp xu hướng tiêu dùng bền vững và trách nhiệm xã hội.
3.4. Tăng cường quản trị thuế và phối hợp tư vấn pháp lý chuyên sâu
Sự thay đổi về căn cứ tính thuế, cách áp dụng thuế suất và các điều kiện hoàn – khấu trừ – giảm thuế đòi hỏi doanh nghiệp phải có đội ngũ quản lý thuế chuyên nghiệp hoặc hợp tác chặt chẽ với các công ty luật, tư vấn thuế. Việc chuẩn bị hồ sơ pháp lý đầy đủ, kiểm toán nội bộ định kỳ và đào tạo nhân sự chuyên trách là giải pháp bền vững để đảm bảo an toàn pháp lý trong dài hạn.
3.5. Tham gia đối thoại chính sách và hiệp hội ngành
Trong khi một số quy định còn đang trong quá trình hoàn thiện hoặc chưa có đánh giá tác động rõ ràng, doanh nghiệp không nên đứng ngoài cuộc. Thay vào đó, cần chủ động tham gia các hiệp hội ngành nghề, diễn đàn đối thoại chính sách để phản ánh khó khăn thực tế trong sản xuất – kinh doanh. Việc đóng góp ý kiến thông qua kênh pháp lý chính thức giúp doanh nghiệp vừa bảo vệ quyền lợi chính đáng, vừa góp phần hoàn thiện hệ thống pháp luật theo hướng thực tiễn và cân bằng lợi ích giữa Nhà nước – doanh nghiệp – người tiêu dùng.
Với những thay đổi mạnh mẽ từ Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi), doanh nghiệp không chỉ cần hiểu luật mà còn phải “biết hành động đúng” trong từng bước vận hành.
4. Một số câu hỏi liên quan về quy định mới của Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt
Doanh nghiệp nhỏ có bị ảnh hưởng bởi thuế tiêu thụ đặc biệt mới không?
→ Có. Mặc dù quy mô nhỏ, nhưng nếu doanh nghiệp sản xuất hoặc nhập khẩu các mặt hàng thuộc diện chịu thuế tiêu thụ đặc biệt (như rượu, bia, nước giải khát có đường, thuốc lá, điều hòa công suất lớn…), thì vẫn phải tuân thủ đầy đủ nghĩa vụ thuế như doanh nghiệp lớn. Áp lực về chi phí thuế, quản lý sổ sách, và tuân thủ pháp lý có thể còn lớn hơn do nguồn lực hạn chế. Vì vậy, doanh nghiệp nhỏ nên cân nhắc thuê tư vấn thuế hoặc hợp tác với luật sư để tránh rủi ro pháp lý và tài chính.
Nếu công ty nhập khẩu nhiều mặt hàng, cần phân loại thuế thế nào để tránh sai sót?
→ Doanh nghiệp cần căn cứ theo Danh mục hàng hóa chịu thuế tiêu thụ đặc biệt được quy định cụ thể trong Luật sửa đổi và các Thông tư hướng dẫn của Bộ Tài chính. Cần phân loại theo mã HS, xác định rõ từng mặt hàng có thuộc diện chịu thuế không, áp dụng đúng thuế suất hoặc thuế tuyệt đối theo quy định.
Chi phí tư vấn thuế có được tính vào chi phí hợp lý của doanh nghiệp không?
→ Có. Theo Luật Thuế thu nhập doanh nghiệp, các khoản chi phí tư vấn pháp lý, tư vấn thuế, nếu phục vụ trực tiếp cho hoạt động kinh doanh và có đầy đủ hóa đơn, chứng từ hợp lệ, thì được tính là chi phí được trừ khi xác định thu nhập chịu thuế. Doanh nghiệp nên lưu trữ kỹ hợp đồng dịch vụ, chứng từ thanh toán, và nội dung tư vấn đi kèm.
Các sản phẩm mới ra mắt sau 2025 có được miễn thuế trong thời gian đầu không?
→ Không có quy định tự động miễn thuế cho sản phẩm mới. Mọi hàng hóa nếu thuộc nhóm chịu thuế tiêu thụ đặc biệt theo quy định tại thời điểm lưu hành sẽ phải nộp thuế đầy đủ, dù là sản phẩm mới hay cải tiến. Tuy nhiên, nếu sản phẩm không chứa thành phần bị đánh thuế, hoặc thuộc nhóm không chịu thuế (như nước khoáng, sữa, đồ uống không đường) thì sẽ không bị áp thuế.
Loại nước giải khát nào sẽ bị đánh thuế và loại nào được miễn?
→Bị đánh thuế: Nước ngọt có đường (trên 5g/100ml).
Không bị đánh thuế: Nước khoáng thiên nhiên, nước trái cây nguyên chất, sữa, nước dinh dưỡng đặc biệt.
Chúng tôi đang nhập khẩu điều hòa dân dụng – có bị áp thuế không?
→ Nếu là máy điều hòa có công suất từ 24.000 đến 90.000 BTU, thì có. Các loại công suất thấp hoặc cao hơn không bị áp dụng thuế tiêu thụ đặc biệt.
Chúng tôi đang xuất khẩu bia ra nước ngoài – có phải nộp thuế tiêu thụ đặc biệt không?
→ Không. Hàng hóa xuất khẩu không thuộc diện chịu thuế TTĐB. Tuy nhiên, bạn cần có hồ sơ chứng minh hàng xuất khẩu để tránh bị tính thuế nhầm trong nội địa.
Rượu thủ công truyền thống có bị áp dụng mức thuế như rượu công nghiệp không?
→ Có. Luật không phân biệt rượu truyền thống hay công nghiệp, miễn là có độ cồn tương đương (ví dụ ≥ 20 độ thì mức thuế sẽ tăng đến 90% vào năm 2031).
Doanh nghiệp có cần tách riêng kế toán thuế tiêu thụ đặc biệt với thuế VAT không?
→ Có. Thuế TTĐB và thuế GTGT là hai sắc thuế khác nhau, có trình tự kê khai, hạch toán và hoàn thuế khác nhau. Nếu kê khai gộp có thể gây sai sót và bị xử phạt.
Doanh nghiệp đang bán điều hòa loại 36.000 BTU – từ 2026 có bị tăng chi phí thuế đầu vào không?
→ Có. Điều hòa từ 24.000 đến 90.000 BTU thuộc diện chịu thuế TTĐB mới. Nếu là nhà nhập khẩu, bạn sẽ phải nộp thêm thuế tại khâu thông quan. Nếu sản xuất trong nước, thuế này áp dụng tại khâu bán ra.
Có cách nào hợp pháp để giảm tác động từ thuế TTĐB không?
→ Có. Doanh nghiệp có thể cải tiến sản phẩm, điều chỉnh công thức, tái cấu trúc danh mục hàng hóa, lập quỹ thuế và cập nhật chính sách giá bán phù hợp.
Nếu sai sót trong kê khai thuế TTĐB, bị thanh tra thì doanh nghiệp bị phạt thế nào?
→ Tùy lỗi. Có thể bị truy thu thuế, phạt hành chính 10–20% số thuế kê khai sai, phạt chậm nộp 0.03%/ngày. Nếu có dấu hiệu gian lận thì còn bị xử lý nghiêm theo Luật Quản lý thuế.
Trong bối cảnh thị trường liên tục biến động và hành lang pháp lý ngày càng được siết chặt, Luật Thuế tiêu thụ đặc biệt (sửa đổi) được thông qua vào tháng 6/2025 không chỉ là một bước điều chỉnh chính sách thuế, mà còn là tín hiệu mạnh mẽ thúc đẩy doanh nghiệp tái định hình hoạt động sản xuất, phân phối và chiến lược tiếp cận người tiêu dùng. Việc áp thuế theo lộ trình đối với một số sản phẩm sẽ tác động rõ rệt đến cơ cấu chi phí, thị phần, lợi nhuận và hành vi tiêu dùng trong nhiều năm tới.
Đây là thời điểm doanh nghiệp cần chuyển từ phản ứng sang chủ động: rà soát danh mục sản phẩm, tối ưu công thức để giảm yếu tố chịu thuế cao, thiết kế lại chuỗi cung ứng, điều chỉnh chiến lược giá và đầu tư mạnh hơn vào công nghệ, đổi mới sáng tạo – đặc biệt trong lĩnh vực R&D để phát triển các dòng sản phẩm “xanh” và lành mạnh. Song song, doanh nghiệp cũng cần thiết lập hệ thống quản trị thuế và pháp lý nội bộ chặt chẽ, tránh rủi ro truy thu, phạt hành chính hoặc thiệt hại do hiểu sai quy định mới.
Với kinh nghiệm đồng hành pháp lý cùng các doanh nghiệp trong lĩnh vực sản xuất – tiêu dùng – phân phối, Công ty Luật TNHH Lexconsult & Cộng sự sẵn sàng hỗ trợ doanh nghiệp cập nhật quy định, đánh giá rủi ro, điều chỉnh chính sách kinh doanh và thiết lập cơ chế tuân thủ hiệu quả. Đừng để sự thay đổi của pháp luật trở thành thách thức – hãy biến đó thành cơ hội phát triển bền vững. Liên hệ ngay với đội ngũ luật sư của chúng tôi để nhận được tư vấn phù hợp, kịp thời và mang tính chiến lược.
